JAK TO Z WŁADZAMI BYWAŁO...

Wraz z odzyskaniem niepodległości Białystok musiał zmierzyć się z rozbiorową spuścizną. Problemy natury gospodarczej, społecznej i politycznej w pełni pochłonęły działania władz miejskich, które nie miały możliwości zająć się innymi dziedzinami życia.  Społeczeństwo Białegostoku poradziło sobie z tym problemem wykazując własną inicjatywę. Spontanicznie organizowano życie kulturalne, powstawały pierwsze stowarzyszenia, również te o charakterze sportowym. Odbudowę na krótki czas przerwała wojna polsko-bolszewicka, po zakończeniu której ze zdwojoną energią przystąpiono do pracy. 

Rozwojem kultury fizycznej na terenie Białegostoku zajęli się entuzjaści sportu (m.in. Maksymilian Ludertowicz, Mieczysław Bennet, Aleksander Rybarczyk) oraz towarzystwa sportowe: Żydowski Klub Sportowy, Białostocka Ochotnicza Straż. Ogniowa i Wojskowy Klub Sportowy 42 PP Piechoty. Szczególnie ten ostatni klub czynił systematyczne postępy. Niebawem okazało się to powodem do dumy dla odradzającego się miasta. 22 sierpnia 1921 roku do Białegostoku zawitał naczelnik państwa Józef Piłsudski. Prezes Rady Miejskiej Feliks Filipowicz i prezydent miasta Bolesław Szymański  zaprosili dostojnego gościa na boisko przy ulicy Traugutta, aby pochwalić się najlepszą futbolową jedenastką Białegostoku. Prezentacja wypadła pomyślnie - WKS 42 PP pokonał warszawską Koronę 5:2.

Momentem przełomowym okazał się 1932 rok, kiedy to władze Białegostoku postanowiły objąć patronatem lokalny sport. Głównym inicjatorem był wojewoda białostocki Marian Zyndram Kościałkowski, który nakłonił prezesa WKS 42 PP Kazimierza Bogucewicza do stworzenia na bazie wojskowych wielosekcyjnego miejskiego klubu. Dokładnie 27 stycznia 1932 roku w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego powołano do życia Białostocki Klub Sportowy Jagiellonia. Na pamiątkę tego wydarzenia Jagiellonia przejęła od miasta żółto-czerwone barwy, które do dnia dzisiejszego są jej wizytówką. Honorową prezesurę objął wojewoda Marian Zyndram Kościałkowski, a rzeczywistą starosta grodzki Jan Mieszkowski.

Współpraca władz miasta i klubu w latach 1932 – 1935 układała się wyśmienicie. Szczególnie sekcja lekkoatletyczna przysparzała wiele radości i sukcesów białostoczanom. Jagiellończycy w osobach: Kazimierza Kucharskiego, Juliana Strzałkowskiego, Edwarda Luckhausa godnie reprezentowali Białystok na arenach sportowych kraju i zagranicy. Sukcesy Jagiellonii niewątpliwie dodawały splendoru miastu, o czym nie omieszkał wspomnieć Dziennik Białostocki. Pod datą 11.06.1935 roku czytamy ,, Podkreślić należy, iż znakomity rozwój klubu posiada duże znaczenie propagandowe dla naszego miasta i uczyniła z Białegostoku jedno z centrum polskiego ruchu sportowego. Wybitne zasługi BKS Jagiellonii uznały w pełni nasze władze państwowe z p. Wojewodą Pasławskim na czele, który na ostatniej audiencji zarządu klubu zadeklarował swoje przystąpienie w charakterze członka.” 

Bardzo szybko władze miejskie postarały się o sponsora dla Jagiellonii. Został nim ziemianin Mikołaj Kawelin, który objął funkcję prezesa klubu. Nie był on jednak w stanie zbyt długo samodzielnie utrzymywać żółto-czerwonych. W 1935 roku klub ponownie trafił pod skrzydła 42 Pułku Piechoty, zmieniając nazwę na Wojskowy Klub Sportowy Jagiellonia. Nie oznaczało to bynajmniej końca związków z miastem. W nowym zarządzie znalazło się miejsce dla prezydenta miasta Seweryna Nowakowskiego, który sprawował funkcję wiceprezesa klubu.

Wybuch II wojny światowej położył kres istnieniu przedwojennej Jagiellonii. Próba reaktywacji w 1945 roku przez Karola Kowalczyńskiego zakończyła się niepowodzeniem. Przedwojenny piłkarz nakłonił wojewodę Stefana Dybowskiego do objęcia prezesury jednak bardzo szybko okazało się, że nowe władze nie miały zamiaru wspierać klubu o ,,sanacyjnym” rodowodzie. W 1946 roku Jaga zniknęła z mapy sportowej Białegostoku. Komunistyczne władze uświadomiły sobie, że protoplastą żółto-czerwonych był 42 Pułk Piechoty, którego żołnierze brali aktywny udział  wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. Problemem była również nazwa klubu nie pasująca do koncepcji nowych granic, a która powstała na pamiątkę zjednoczenia Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Nieobecność najpopularniejszego klubu Białegostoku nie zatarła pamięci o nim. Kultywowano ją w dwóch zrzeszeniach sportowych: Budowlanych i Sparcie, które posiadały w swoich szeregach przedwojennych jagiellończyków. Momentem przełomowym w powojennej historii klubu był rok 1955, kiedy to Budowlani zaczęli używać zakazanej nazwy Jagiellonia. Oficjalnie Białostocki Klub Sportowy reaktywowany został dzięki połączeniu Budowlanych i Sparty w styczniu 1957 roku. ,,Zmartwychwstanie” możliwe było dzięki odwilży politycznej, która rozpoczęła się po śmierci Stalina w 1953 roku.

Władze polityczne próbowały jednak nie dopuścić do odrodzenia Jagiellonii. Początkowo starano się wcielić Budowlanych do milicyjnej Gwardii, ale bezskutecznie. Działacze nowej Jagiellonii na czele z Kazimierzem Andrzejewskim i Marainem Kulczyńskim okazali się nieugięci. W takiej sytuacji postanowiono uprzykrzyć żółto-czerwonym życie. Na dobry początek w 1958 roku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej odebrało Jagiellonii stadion Zwierzyniecki. W 1964 roku budowlani pozbawieni zostali hali przy ulicy Jurowieckiej, a rok później sekcja bokserska odgórnym nakazem została wcielona do Gwardii Białystok. Wyżej przedstawione przykłady pokazują, że Jagiellonia nie mogła liczyć na przychylność władz miejskich.

W takiej sytuacji żółto-czerwoni musieli radzić sobie sami. Wzorując się na organizacji czołowych polskich klubów, białostoccy działacze oparli swoją działalność na prężnych przedsiębiorstwach budowlanych. W bardzo szybkim czasie dzięki pomocy dyrektorów skupionych w Białostockim Zjednoczeniu Budownictwa (m.in. Ryszard Pel, Ryszard Jasiński, Marian Gierzkowski, Andrzej Kicman) żółto-czerwoni stali się prężnie działającym ,,przedsiębiorstwem”, niezależnym od ,,humorów” władz miasta.

Coraz większe sukcesy sportowe, a w szczególności awans piłkarzy w 1987 roku do I ligi spowodował, że włodarze miasta przypomnieli sobie o Jagiellonii. Można było ich spotkać na loży honorowej lub w blasku dziennikarskich reflektorów jak ściskali dłonie popularnym zawodnikom i trenerom. Wówczas padały deklaracje pomocy, której jedynym wymiernym efektem był zakup nowoczesnego autokaru. Niestety nie wykorzystano szansy na budowę stadionu dla Jagiellonii, której w ramach rekompensaty przekazano w wieczyste użytkowanie, boisko i halę przy ulicy Jurowieckiej.

Zmierzch PRL-u zbiegł się ze spadkiem Jagiellonii z ekstraklasy. Kolejny awans do piłkarskiej elity w 1992 roku miał miejsce w zupełnie nowej rzeczywistości. Od 1990 roku istniała niepodległa III Rzeczpospolita. Ostatnie szesnaście lat trudno zaliczyć w klubowej historii do udanych. Rozwiązano większość sekcji sportowych, doprowadzono w wyniku nieuczciwej działalności ,,biznesmenów” (Sławomir Bakun, Waldemar Dąbrowski) do ogromnego zadłużenia. Wszystko to działo się przy biernej postawie władz miasta. Dopiero groźba upadku najstarszego klubu w mieście spowodowała reakcję. W 1998 roku ówczesny prezydent miasta Krzysztof Jurgiel i wojewoda Krystyna Łukaszuk, częściowo zredukowali dług Jagiellonii wobec Zakładów Energetycznych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Miejskiego Przedsiębiorstwa Energii Cieplnej i Wodociągów. Pomoc w trudnym dla żółto-czerwonych okresie wykazali również: Jan Chojnowski, Krzysztof Bil Jaruzelski i Marek Kozłowski.

Autor: Zygmunt (artykuł ukazał się w JagaMagazine 01/2006)

.: Mirosław Sowiński 

.: Jaga - Widzew 1:1 '87 

.: Andrzej Ambrożej 

.: Mirosław Mojsiuszko